Karta poległego

-

-

-

# 24 VIII 1939 - zmobilizowany do 65 pułku piechoty

-

wraz z 65 pp, m.in. bitwa nad Bzurą

-0-1939 [9]

nieznane

niejasna

1) Poległ w bitwie nad Bzurą (Szwoch 2017). 2) Ranny w bitwie nad Bzurą, zaginął w trakcie transportu do szpitala w Warszawie - według informacji, jakie pozyskała jego żona z treści listu innego oficera do swojej rodziny (ZHP Tczew). 3) Jako figurujący w "Specjalnej księdze Polaków ściganych listem gończym" ("Sonderfahndungsbuch Polen"), został wraz z innymi nauczycielami aresztowany przez niemieckie władze okupacyjne w Gniewie, a następnie rozstrzelany (Szwoch 2017).

-

-0-0

-

-0-0

-

-0-0

Nieznane miejsce pochówku

-

Tak

# pomnik w Opaleniu wystawiony ku czci nauczycieli, którzy oddali życie za Ojczyznę; # pomnik w Parku Miejskim w Tczewie wystawiony ku czci harcerzy poległych i zamordowanych w okresie okupacji niemieckiej (odsłonięty 22 VII 1960 r.);

-

-

Konrad Delewski urodził się 17 lutego 1906 roku w Bobowie w powiecie Starogard jako najmłodsze dziecko w wielodzietnej rodzinie Izydora i Marianny Barbary z Piłatów małżonków Delewskich. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Bobowie, a następnie wstąpił do Seminarium Nauczycielskiego w Kościerzynie, które ukończył w 1925 roku. Podjął wówczas pracę w jednoklasowej szkole powszechnej w Janiszewku koło Pelplina. Jako kierownik tejże placówki złożył w 1926 roku podpis pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, w podzięce za pomoc w ustanowieniu niepodległej Ojczyzny. W 1929 roku został przeniesiony do Państwowego Progimnazjum Koedukacyjno-Humanistycznego w Gniewie, gdzie był kontraktowym nauczycielem śpiewu i opiekunem chóru szkolnego. Skierowany do Poznania, od września 1930 do czerwca 1931 roku odbywał roczny Wyższy Kurs Nauczycielski w zakresie śpiewu, muzyki i wychowania fizycznego. Powróciwszy do Gniewu,. od 1931 roku udzielał się w miejscowym chórze "Kociewiak", a w roku 1932 koordynował akcję zdobywania przez młodzież Państwowej Odznaki Sportowej. Z dniem 1 września 1936 roku powierzono mu obowiązki kierownika szkoły powszechnej w Opaleniu.

Pogłębiwszy podczas pobytu w Poznaniu wiadomości w zakresie organizacji Związku Harcerstwa Polskiego, dużo czasu poświęcał tworzeniu i szkoleniu gromad zuchowych i drużyn harcerskich. Z jego inicjatywy powstała w Gniewie organizacja "Przyjaciół Harcerstwa" zrzeszająca nauczycieli, kupców, rzemieślników i innych mieszkańców. W trakcie pracy w Opaleniu był organizatorem szeregu harcerskich imprez patriotycznych, a za całokształt działalności mianowano go podharcmistrzem.

24 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany w Gniewie do 5 kompanii 65 Starogardzkiego Pułku Piechoty ze składu 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty armii "Pomorze". Biorąc udział w kampanii polskiej, walczył m.in. w bitwie nad Bzurą. Jego dalsze losy pozostają nieznane.

Pozostawił żonę Helenę z Jachimowskich, córkę elektryka zatrudnionego w zakładzie w Kocborowie, którą poślubił 18 sierpnia 1931 roku w Starogardzie, oraz osierocił dwoje dzieci: córkę Marię Heleną, urodzoną 2 sierpnia 1932 roku, i syna Jerzego, który przyszedł na świat 6 sierpnia 1939 roku.

-

-

-

Badania własne (Jacek Sadurski, kuzyn zaginionego). Sadurski J., Ermland - zapomniana historia polskich Prus, cz. 3, Ofiary wojny, "Gazeta Olsztyńska", 20-22 XII 2024, s. 13. Sonderfahndungsbuch Polen, Berlin 1939, s. 26. Goździelewski B., Druh phm Konrad Delewski, [w:] Kronika Pomorskiego Hufca ZHP w Tczewie (maszynopis, archiwum Hufca ZHP im. Władysława Jurgo w Tczewie), s. 10-12 (dalej: ZHP Tczew). Kozłowski N., Sylwetki nauczycieli i działaczy oświatowych ziemi gdańskiej, poległych, zamordowanych przez hitlerowców i zaginionych w latach II wojny światowej 1939-1945, "Przegląd Historyczno-Oświatowy", R. XIX, 1976, nr 4 (74), s. 543. I to jest ważne, co można sprawdzić. 20-lecie nadania Szkole Podstawowej w Opaleniu imienia Józefa Czyżewskiego, "Kociewski Magazyn Regionalny", 1998, nr 3-4 (22-23), s. 35. Szwoch R., Słownik biograficzny Kociewia, t. 6, Starogard Gdański 2017, s. 105 (dalej: Szwoch 2017). K. Delewski, [w:] Polska1926. Portret zbiorowy II RP, https://www.polska1926.pl/podpisy/446938 [dostęp: 24 XII 2024].

-

[9] a) 17 września 1939 (źródło: Szwoch 2017); b) wrzesień 1939 (źródło: ZHP Tczew); c) jesień 1939 (źródło: Szwoch 2017);